Geen wettelijke grondslag voor dure trainingen?
In dit artikel:
Uit vrijgegeven interne documenten van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en Kiwa Register blijkt dat er geen wettelijke grondslag bestond om ervaren kottervissers met een SW5-diploma bij verlenging te verplichten dure trainingen te overleggen: Advanced Fire Fighting (AFF) en Proficiency Survival Craft and Rescue Boats (PSCRB). De stukken zijn via woo-verzoeken openbaar gemaakt door consultant Fokko Snoek van Quality Sailing, op verzoek van brancheorganisatie VisNed.
Snoek stelt dat ambtenaren onjuist veronderstelden dat de twee certificaten al verplicht waren; AFF was al bijna twintig jaar niet meer verplicht en PSCRB nooit. Documenten tonen bovendien dat ILT-medewerkers zich afvroegen of er toch een manier te bedenken was om tijdens verlengingen alsnog deze certificaten te eisen. Snoek beschuldigt het ministerie van misleiding van de kottersector en eist namens betrokkenen mogelijk miljoenen euro’s schadevergoeding.
Veel vissers betaalden de trainingen om hun SW5 te behouden. Hoewel het artikel verschillende kostenschattingen noemt (per persoon kan het totaal oplopen tot ongeveer €8.000; een enkele cursus kost zo’n €1.500–€2.000 plus circa twee weken inkomensverlies), leidde dit bij sommigen tot afwaardering van hun diploma of vertrek uit de visserij. Critici wijzen er ook op dat onderdelen van de trainingen – zoals het werken met middelen die niet op kotters aanwezig zijn of oefenen met grote vrije-val-boten terwijl kotters alleen reddingsvlotten hebben – weinig relevant zijn en soms fysiek belastend of gevaarlijk bleken voor cursisten.
De kwestie werd actueel na invoering van het STCW-F-verdrag in Nederlandse wetgeving in april 2019; de Nederlandse implementatie nam AFF en PSCRB op als vereiste bij eerste aanvraag van SW5, iets wat naar verluidt geen andere EU-landen hebben gedaan. Toen ILT in 2023 ontdekte dat veel ervaren schippers deze certificaten niet bezaten, eiste zij alsnog dat ze bij verlenging werden getoond, ook al was daar geen wettelijke basis voor onder de oude regels.
Juridisch blijft het geschil lopen: VisNed heeft al procedures aangespannen en wacht op een uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland. Tegelijkertijd trad op 1 juli 2025 de nieuwe Wet bemanning zeeschepen in werking, waarin AFF en PSCRB wél verplicht zijn gesteld voor vissers; de verplichting hoeft slechts eenmaal te worden aangetoond (geen regelmatige herhaling). VisNed geeft aan dat zij, mocht de rechter oordelen dat de eerdere weigeringen voor verlenging onterecht waren, zal aanvechten dat die onterechte verplichting vervolgens terecht in de nieuwe wet is overgenomen.