Kapseizen voorkomen met hulp van Vlaamse SafeTrawl
In dit artikel:
Een nieuw Vlaams stabiliteitssysteem, SafeTrawl, moet kapseizen bij boomkorschepen vroegtijdig signaleren en desnoods automatisch ingrijpen. Het project is ontwikkeld onder leiding van prof. Werner Jacobs en is een samenwerking tussen de Hogere Zeevaartschool (Antwerp Maritime Academy), de Universiteit Antwerpen en Previs (de preventieafdeling van het Zeevissersfonds). SafeTrawl geeft continu de scheepshelling weer, waarschuwt de schipper met geluid en licht bij een kritische helling en blokkeert zonodig de lier om verder kantelen te voorkomen. De kritische hoek wordt per vaartuig berekend met een rekentool van de Antwerpse academie.
De aanleiding is de hoge kwetsbaarheid van kleinere boomkorschepen (onder 24 m): door hun beperkte omvang en lange gieken hebben zij een laag oprichtmoment, waardoor netvangst die vastloopt en hard wordt opgehaald vaak tot kapseizen leidt. Volgens de initiatiefnemers kapseist gemiddeld één Belgisch schip eens in de twee jaar; daarnaast zijn er veel bijna-ongevallen en regelmatig ernstige verwondingen of dodelijke afloop. Een masterscriptie van Eline Tiemens (2023, 144 pagina’s) legde de basis voor SafeTrawl door zware ongevallen van 1985 tot nu te analyseren: 34 incidenten, waarvan 23 kotters gekapseisd.
Het prototype is inmiddels op drie Belgische schepen geïnstalleerd; omdat deelname vrijwillig is en het een testfase betreft, worden de scheepsnummers niet openbaar gemaakt. Eind september werd SafeTrawl gepresenteerd in het InnovOcean-gebouw in Oostende aan tientallen betrokkenen uit de visserij, met de oproep het systeem breed in de vloot in te voeren zodat stabiliteit geen blinde vlek meer is.
Het project kreeg financiële steun van OVIS (Ondersteuningsfonds voor Visserij in Transitie) van 365.108 euro. Als het prototype de tests doorstaat, kan SafeTrawl een belangrijke bijdrage leveren aan de veiligheid op kleine boomkorschepen door vroegtijdige waarschuwing en automatische remming van risicovolle bedieningshandelingen.