Vishuid kan meer opleveren dan visfilet

In dit artikel:

Van 22 tot en met 24 september kwamen in Reykjavik internationale organisaties uit de visserij, aquacultuur en visverwerking bijeen voor de zesde conferentie ‘100% fish for profit’. Een delegatie van elf Nederlanders nam deel vanuit het onderzoeksproject ‘Het neusje van de Zalm’, om te leren hoe IJsland visreststromen collectief en winstgevend benut.

Bij de productie van visfilet blijft gemiddeld 35 tot 50 procent van de vis over als reststroom, waaronder koppen, graten, huid en organen. In IJsland worden deze onderdelen steeds vaker verwerkt tot onder meer voedingssupplementen, farmaceutische en cosmetische producten, kleding en andere hoogwaardige toepassingen. Het land streeft naar volledige benutting van iedere vis en heeft inmiddels voor vrijwel elke reststroom een of meer producten ontwikkeld.

De IJslandse omslag begon ongeveer dertig jaar geleden, toen een halvering van het kabeljauwquotum de visserij-economie dwong nieuwe inkomstenbronnen te zoeken. Volgens de Nederlandse onderzoekers biedt die aanpak ook lessen voor Nederland, waar de aanvoer uit de Noordzee al jaren afneemt. De delegatie bezocht onder meer het Iceland Ocean Cluster en bedrijven als Brim, Matís, Primex en Unbroken. President Halla Tómasdóttir benadrukte tijdens haar bezoek het belang van internationale samenwerking.

Een aansprekend voorbeeld is Kerecis. Het bedrijf ontwikkelde uit kabeljauwhuid een medisch wondverband voor onder meer brandwonden. De onderneming werd uiteindelijk voor miljarden dollars verkocht aan het Amerikaanse leger. Ook Royal Greenland boekte succes: door bijproducten beter te benutten steeg volgens het bedrijf de waarde van verwerkte kabeljauw sterk en werd de marge verveelvoudigd. Samen met Primex onderzoekt het bovendien de winning van chitine uit garnalenschalen voor farmaceutische toepassingen.

De IJslandse bedrijven benadrukken dat niet elk initiatief slaagt, maar dat experimenteren waardevolle kennis oplevert. Een haalbaar eerste product en een goed verhaal kunnen helpen om vissers, bedrijven en investeerders mee te krijgen. Visverwerkers hoeven niet zelf alle onderzoeksexpertise in huis te halen, maar moeten volgens de conferentiedeelnemers wel betrokken blijven bij de ontwikkeling en het verdienmodel.

Naast reststroombenutting kwamen op de bijbehorende Icefish-beurs ook kunstmatige intelligentie, automatisering en de groei van landgebonden aquacultuur aan bod. De Nederlandse deelnemers willen de opgedane kennis via praktijkgericht onderzoek op mbo-, hbo- en universitair niveau vertalen naar concrete toepassingen. De belangrijkste les: niet méér vis vangen, maar meer waarde halen uit elke kilo en dat gezamenlijk organiseren.